ورود سامانه بارشی به کشور و مازندران در ۲۴ ساعت گذشته پس از مدت‌ها انتظار برای بارش باران، هوای پاییزی را به شهرهای مختلف مازندران پیوند زد. در هفته‌هایی که آلودگی هوا از یک سو و تکرار سریالی آتش‌سوزی جنگل‌های خشک و کم‌رطوبت شمال از سوی دیگر، آسمان مازندران را غبارآلود کرده بود، بارندگی می‌توانست بهترین اتفاق ممکن باشد تا هم روزنه امیدی برای کمک به ذخایر آبی این استان باشد، هم آسمان استان را از غبار و ریزگرد و آلودگی‌های دیگر پاک کند و هم بتواند با افزایش رطوبت خاک و محیط به داد جنگل‌های مازندران برسد.

اما داده‌های ثبت شده از ایستگاه‌های سنجش آلایندگی هوا در آمل و چالوس نشان می‌دهند که دست‌کم کیفیت هوای این ۲ شهرستان با بارندگی هم افزایش نیافت و پایداری هوا آلودگی را در آسمان این مناطق نگه داشته است.

بر اساس داده‌های ایستگاه آلایندگی‌سنجی آمل که در سامانه پیش کیفی هوای کشور ثبت شده است، شاخص کیفیت هوای این شهر ساعت ۱۱:۰۰ امروز عدد ۱۲۲۰ را نشان می‌دهد که به معنای وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» است. نکته قابل توجه این‌که ساعت ۷:۰۰ امروز شاخص کیفیت هوای آمل بر اساس داده‌های همین ایستگاه عدد ۸۸ را نشان می‌داد و در وضعیت «سالم» قرار داشت. اما به فاصله چهار ساعت، کیفیت هوای این منطقه از مازندران به شکل مشهودی کاهش یافت.

کیفیت هوای چالوس نیز در وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» قرار دارد. ساعت ۱۱:۰۰ امروز شاخص ۱۳۹ برای این منطقه ثبت شده است. افزایش آلودگی هوا نسبت به صبح امروز در چالوس نیز رقم خورده است. به طوری که شاخص کیفیت هوای این شهر از ۱۱۴ در ساعت ۷:۰۰ امروز به ۱۳۹ در ساعت ۱۱:۰۰ رسیده است.

به گفته برخی کارشناسان دلیل استمرار آلودگی هوا در مازندران، پایداری هوای این استان بوده و با توجه به این‌که آلودگی‌های ثبت شده در ایستگاه‌های آمل و چالوس ناشی از وجود ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون است و بارندگی اثر ناچیزی روی کاهش آلودگی ذرات PM۲.۵ (کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون) دارد، آلودگی هوا در آسمان مازندران با بارندگی هم کاهش نیافت.

پیگیری‌ها در این زمینه از کارشناسان نشان می‌دهد که فقط وزش باد و صعود توده آلاینده‌ها می‌تواند عامل کاهش آلودگی هوا باشد و در شرایط کنونی که پدیده اینورژن یا وارونگی هوا وجود دارد، پایداری توده‌های آلودگی ادامه خواهد داشت.

طبق شاخص کیفیت هوا (AQI) اگر شاخص بین صفر تا ۵۰ باشد هوا پاک است، بین ۵۱ تا ۱۰۰ هوای سالم محسوب می‌شود و بین ۱۰۱ تا ۱۵۰ هوای ناسالم برای گروه‌های حساس به حساب می‌آید. شاخص بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ وضعیت ناسالم برای همه محسوب می‌شود و همه افراد باید فعالیت‌های طولانی یا سنگین خارج از منزل را کاهش دهند. در صورتی که شاخص به ۲۰۰ برسد کیفیت هوا در وضعیت بسیار ناسالم قرار می‌گیرد. شاخص بالاتر از ۳۰۰ نیز وضعیت خطرناک و اضطراری محسوب می‌شود.

تکرار آلودگی هوا در مازندران طی سال‌های اخیر اهمیت نصب ایستگاه‌های آلایندگی‌سنجی در همه شهرهای این استان را افزایش داده است.

نخستین بار دهم دی ماه سال ۱۳۹۶ با انتشار خبری مبنی بر آلودگی موقت هوای شهر ساری و قرار گرفتن این شهر در فهرست شهرهای آلوده کشور مشخص شد که پای آلودگی هوا به طور رسمی به مازندران هم باز شد و همان زمان از این موضوع به عنوان زنگ خطری در حوزه سلامت هوای مازندران یاد شده بود.

مازوت‌سوزی مستمر در نیروگاه نکا و بی‌توجهی برخی واحدهای صنعتی به میزان آلایندگی فعالیت‌ این واحدها، فعالیت غیراستاندارد واحدهای معدنی و تبدیل شدن برخی نقاط استان به کانون ریزگرد، ترافیک سنگین و افزایش خودروها و در سال‌های اخیر نیز فعالیت غیراستاندارد نیروگاه زباله‌سوز نوشهر از عوامل اصلی آلودگی هوای این استان هستند.

اما از ۲ سال گذشته پای ریزگردها نیز به صورت رسمی به این استان باز شد. ریزگردهای صحرای قره‌قوم ترکمنستان که در روزهای پایانی تابستان ۱۴۰۲ آسمان مازندران را تسخیر کرده‌ بودند و برای ساکنان مناطق شرقی و مرکزی این استان دردسرساز شدند حالا ۲ سال است که هر از گاهی در آسمان مازندران جولان می‌دهند.